Vài nét về cổng đá, cổng đá tam quan

Cổng đá là loại cổng được chế tạo từ đá khối tự nhiên. Cổng đá tự nhiên được chế tác bởi đôi bàn tay tài hoa của người nghệ nhân nên chúng mang tính nghệ thuật và tinh tế hơn cả. Cổng tam quan đá mang nét đẹp cổ kính và uy nghiêm, thu hút ánh nhìn của nhiều người. 

Cổng đá khá đa dạng trong thiết kế, cấu trúc và mẫu mã. Đối với những kiến trúc tôn giáo hoặc các công trình tâm linh như cổng lăng  mộ đá, cổng nhà thờ họ v.v. thường thiết kế theo dạng tứ trụ hoặc cổng tam quan. Còn cổng làng, cổng nhà riêng thì được làm dưới dạng hai cột cổng đá  kèm mái che hoặc cánh cửa. 

Cổng tam quan có 3 lối đi, trong đó có một lối lớn ở giữa và hai lối nhỏ hai bên, theo từ Hán Ngữ, “tam quan” có nghĩa là ba lối đi. Đây là kiến trúc cổng đá khá phổ biến ở các nước phương Đông, nhất là ở Việt Nam. Phần lớn các công trình tâm linh như đình chùa, miếu lăng,… đều sử dụng loại công này. 

Ý nghĩa của cổng đá, cổng đá tam quan 

Cổng đá hay cổng tam quan đá thể hiện tấm lòng của con cháu với ông bà tổ tiên. Trong kiến trúc đình chùa,  nhà thờ họ, người ta thường làm cổng tam quan đá với mong muốn mang lại những điều tốt đẹp, bình an, tưởng nhớ các bậc bề trên và giữ gìn nét đẹp văn hóa của con người. 

Trong đạo Phật, cổng tam quan đá thể hiện “ba cách nhìn” của Phật giáo là “không quan” , “hữu quan”, “trung quan”. Mặt khác, cổng đá được giải thích là cửa điện Tam Bảo ( Phật – Pháp – Tăng). Theo một quan niệm khác thì tam quan có nghĩa là “tam giải thoát môn” của Thiền tông bao gồm cửa Không, cửa Vô tác và cửa Vô nguyện. 

Tại sao cần làm cổng đá, cổng đá tam quan cho nhà thờ lăng mộ? 

Bảo vệ không gian 

Cổng đá  kết hợp cùng hệ thống hàng cột cổng đá đẹp đóng vai trò khoanh vùng, che chắn và bảo vệ toàn bộ cho khu lăng mộ đá, nhà thờ họ… Điều này sẽ giúp quy hoạch gọn gàng toàn bộ không gian của công trình, tạo sự thống nhất, gọn gàng đúng với thiết kế của toàn bộ công trình. Ngoài ra, mẫu cổng đá đẹp còn giữ cho không gian bên trong nhà thờ, lăng miếu luôn yên bình, thanh tịnh, không bị tác động từ bên ngoài. 

Hoàn thiện vẻ đẹp tâm linh 

Cổng đá thể hiện cho sự canh gác nghiêm ngặt, mang ý nghĩa phong thủy trong các công trình tâm linh. Theo quan niệm dân gian truyền thống, những mẫu cổng đá đẹp bền bỉ, chắc khỏe giúp ngăn chặn tà khí từ bên ngoài xâm nhập, bảo vệ sự linh thiêng, sinh khí trong công trình tâm linh. 

Bền bỉ với thời gian 

Với chất liệu làm cổng ốp đá tự nhiên được khai thác từ núi đá Ninh Bình, Thanh Hóa rất cứng và bền bỉ. Chính vì vậy mà cổng đá có độ bền gần như là vĩnh cửu và không cần tu sửa. 

Cấu tạo của cổng đá 

Cổng đá thường có cấu tạo từ 2 cột cổng đá và được kết nối với nhau bằng  lan can đá  rất chắc chắn. Một phần không thể thiếu trong cấu trúc của cổng tam quan đá chính là trụ biểu. 

Trụ biểu cũng giống như các cột đá hay cột đồng trụ đá hình chữ nhật với phần trên cùng khá nhọn và được chạm khắc hoa sen, đèn lồng. Thân trụ biểu có chạm khắc các hoa văn như câu đối, đồng tiền. Đối với cổng đá tam quan thì sẽ có 1 cổng đá rộng ở giữa, 2 bên là 2 cổng nhỏ hơn. Loại cổng này thường xuất hiện nhiều nhất các công trình như chùa chiền, nhà thờ 

Ứng dụng của cổng đá, cổng đá tam quan 

Cổng đá được sử dụng chủ yếu trong lăng mộ đá, nhà thờ họ, đình, chùa v.v. Những công trình này thường được làm từ các loại đá tự nhiên được khai thác từ Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An… Thông thường là loại đá xanh, đá xanh rêu rất cứng và bền bỉ, vô cùng phù hợp để xây dựng trong các công trình tâm linh mà không cần phải sửa chữa nhiều.